Da se ne zaboravi: „Oluja“, pogrom Srba u Krajini
Hrvatska vojska je, u operaciji „Oluja“, 4. avgusta 1995. godine ušla u srpsku enklavu (Republika Srpska Krajina), zonu pod zaštitom UN. Oko 250.000 Srba napustilo je svoje domove i krenulo, u najvećem izbegličkom talasu u Evropi od Drugog svetskog rata, prema Bosni i SR Jugoslaviji.
Operacija Oluja je bila vojna akcija Republike Hrvatske. Cilj ove operacije je bio zauzimanje najvećeg dela teritorije Republike Srpske Krajine, države formirane na teritoriji novonastale nezavisne Hrvatske, koja je bila aktivna za vreme rata vodeći politiku zasnovanu na težnji Srba u Hrvatskoj da ostanu u Jugoslaviji.
„Oluja“ je zvanično trajala 4 dana, završila se padom Republike Srpske Krajine i uspostavljanjem kontrole Republike Hrvatske nad tom teritorijom.
Međunarodni krivični tribunal za bivšu Jugoslaviju je operaciju „Oluja“ u prvostepenoj presudi hrvatskim generalima Anti Gotovini i Mladenu Markaču okarakterisao kao udruženi zločinački poduhvat, sa ciljem trajnog i prisilnog proterivanja najvećeg dela Srba sa prostora bivše Republike Srpske Krajine u Hrvatskoj.
Međutim, u drugostepenoj presudi su takve tvrdnje odbačene i generali su oslobođeni svih optužbi. Tribunal je utvrdio da su hrvatska vojska i specijalna policija počinile veliki broj zločina nad srpskim stanovništvom, prvenstveno nakon oružanih napada, i da za organizovanje tih zločina ne snose odgovornost državno i vojno rukovodstvo.
Sa teritorije RSK koju je zauzela hrvatska vojska izbeglo je oko 250.000 Srba. Međunarodni sud pravde je februara 2015. godine odbacio međusobne tužbe Hrvatske i Srbije za genocid, utvrdivši da su se tokom i nakon operacije „Oluja“ dogodili zločini koji bi mogli biti elementi genocida, ali da nije dokazana specifična genocidna namera.
Dana 4. avgusta na pravoslavni praznik Blage Marije, u 4 časa posle ponoći, američke vazduhoplovne snage su bombardovale dva radara snaga krajiških Srba, samo sat vremena pre početka operacije. Ovaj čin je još više demoralisao Srbe. U samoj operaciji je učestvovalo preko 138.000 hrvatskih vojnika i policajaca. Iako su zvanično poricale umešanost u „Oluji“, američke snage su aktivno podržavale ovu operaciju etničkog čišćenja. Američka oprema je korišćena za ometanje srpskih komunikacija, tako da je komandni sektor SVK bio potpuno odsečen. Akcija je počela napadom na tzv. sektore „Sever“ i „Jug“, na frontu dugom 700 km. Hrvatske snage probile su prve linije odbrane Srba na 30 taktičkih smerova u bjelovarskom, zagrebačkom, karlovačkom, gospićkom i splitskom zbornom području. Dubina prodora hrvatskih oružanih snaga tada je već bila od 5 do 15 km. Hrvatske 4. i 7. gardijska brigada su se probile kroz srpski front i ubrzo zauzele Knin i veći deo Severne Dalmacije 5. avgusta.
Kao veliki uspeh prvog dana akcije, hrvatska strana zabeležila je zauzimanje Svetog Roka. Knin je već bio u okruženju, žestoko granatiran, a hrvatske jedinice na svega nekoliko kilometara pred gradom. Srbi odgovaraju napadima na Sisak, Karlovac, Šibenik, Otočac, Gospić, Ogulin… Državna televizija Srbije je prvu informaciju o agresiji na RSK objavila tek u 19:30 za vreme Dnevnika.
Nakon operacije RSK više ne postoji. Većina Srba, oko 250.000 ljudi – je bila proterana.[traži se izvor]
U operaciji „Oluja“ učestvovalo je najmanje 138.500 pripadnika Hrvatske vojske, MUP i Hrvatskog vijeća odbrane. Tim snagama su se, prema hrvatskim izvorima, suprotstavile srpske snage od oko 30.000 vojnika. Područje zahvaćeno hrvatskom ofanzivom napustilo je gotovo celokupno srpsko stanovništvo. Kolone izbeglica na traktorima i drugim poljoprivrednim vozilima su preko područja pod kontrolom Republike Srpske u zapadnoj i severnoj Bosni krenule ka Srbiji, izložene čestim napadima hrvatskih snaga..
5. avgust u Hrvatskoj se slavi kao „Dan pobede i domovinske zahvalnosti“, dok je u Srbiji i Republici Srpskoj 4. avgust dan žalosti.
