Prebilovci – mali Jasenovac, danas se sećamo stradalih Srba svirepo ubijenih od ustaša
U selu Prebilovci kod Čapljine obeležen je dan Svetih novomučenika prebilovačkih i donjohercegovačkih, dan sećanja na oko 4.000 srpskih žrtava koje su ustaše u leto 1941. ubili u selima ovog dela Hercegovine.
Svake godine u prvoj sedmici avgusta potomci žrtava, rodbina, poštovaoci, vernici, dolaze sa svih strana da se poklone senima stradalih, upale svijeću, pomole se, jer su Prebilovci „mali Jasenovac“ – po broju žrtava najstradalnije srpsko selo.
Svetu arhijerejsku liturgiju u spomen hramu Hristovog Vaskrsenja služili su mitroppliti Hrizostom i Joanikije, te episkopi Dimitrije, Metodije, Grigorije i Jovan, a upriličena je i dokumentarna izložba autora Predraga Loza i Dragoslava Ilića.
Praznik Svetih novomučenika, ustanovljen je i upisan u kalendar Srpske pravoslavne crkve u znak sećanja na stradale Prebilovčane, ali na još oko 3.000 Srba ovog kraja koji su te 1941. godine ubijani i bacani u hercegovačke jame.
Na ovaj dan pre 81 godinu počeo je zverski masakr hrvatskih ustaša nad Srbima u ovom selu.
Masakr je trajao od 6. do 11. avgusta 1941. godine, a hrvatske ustaše je predvodio Ivan Jovanović Crni. Pobijeno je 826 od 1000 žitelja sela, uglavnom žena, dece i staraca.
Ustaše su na Svetog Iliju 1941. opkolile srpsko selo Prebilovci kraj Čapljine, a napad je počeo 4. avgusta kada je hiljadu do hiljadu petsto ustaša napalo selo.
Pošto odrasli muškarci, u strahu od ustaša, nisu boravili u selu, žene, deca i starci bili su prepušteni na milost i nemilost bestijalnosti hrvatskih ustaša koji su nemilosrdno i na monstruozne načine ubijali decu u kolevkama, silovali i ubijali devojčice i žene.
Pokolj u Prebilovcima je jedan od najstrašnijih zločina na prostoru bivše Jugoslavije.
Iz 51 srpske porodice niko nije preživeo, a sveukupno je, ok ukupno oko.1.000 žitelja Prebilovaca, preživelo njih 170.
Krajem avgusta 1941. godine ustaše su u srspko selo doselili Hrvate i muslimane i promenili naziv sela u Novo Selo.
Srbima, kao uostalom i Jevrejima i Romima, u skladu sa ideologijom, zakonima i opštom praksom u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj, nije bilo namenjeno samo istrebljenje u genocidu, nego i damnatio memoriae o čemu rečito svedoči postupak vlasti NDH iz avgusta 1941. godine kojim su hrvatske ustaše pokušale da izbrišu ime stradalnog srpskog sela i sve što to ime znači, uključujući i stravični zločin koji je nad njegovim žiteljima počinjen.
Srpska pravoslavna crkva slavi Svete mučenike prebilovačke 24. jula po julijanskom, odnosno 6. avgusta po gregorijanskom kalendaru.
Spomen kripta sa ekshumiranim ostacima nevinih žrtava minirana je i razorena 1992. od strane HVO, a 2015. godine na tom mjestu podignut je i osveštan spomen hram Hristovog Vaskrsenja.
