Danas slavimo Svetog velikomučenika Dimitrija – Mitrovdan
Srpska pravoslavna crkva 8. novembra proslavlja Svetog velikomučenika Dimitrija Solunskog, u narodu poznatog kao Mitrovdan. Ovaj praznik posvećen je svetitelju koji je ostao veran svojim uverenjima i po cenu života, zbog čega se poštuje kao simbol hrabrosti, postojanosti i nepokolebljive vere.
Mitrovdan je vekovima prisutan u duhovnom i narodnom životu Srba. Osim što okuplja porodice oko slavske sveće, molitve i trpeze, ovaj praznik simbolično označava i prelazak iz jeseni u zimu, završetak poljskih radova i vreme kada se ljudi okreću domu, porodici i mirnijem ritmu života.
Prema crkvenom predanju, Sveti Dimitrije živeo je u Solunu krajem trećeg i početkom četvrtog veka, u vreme progona hrišćana. Bio je ugledni vojskovođa i gradski zapovednik, ali je, uprkos svom položaju, odbio da se odrekne hrišćanske vere i učestvuje u progonu vernika.
Zbog toga je zatvoren i pogubljen, a njegovo stradanje postalo je svedočanstvo vere i odanosti hrišćanskim vrednostima.
Sveti Dimitrije smatra se zaštitnikom Soluna, a u pravoslavnoj tradiciji poznat je i kao Mirotočivi, prema predanju o čudotvornom miru koje je poteklo iz njegovih moštiju.
Njegov lik u hrišćanskoj tradiciji predstavlja duhovnu snagu, istrajnost pred iskušenjima i spremnost da se istina i vera brane čak i onda kada to zahteva najveću žrtvu.
Za mnoge porodice u Srbiji Mitrovdan je dan posebne radosti i duhovnog okupljanja. Kao i druge krsne slave, obeležava se slavskim kolačem, žitom, svećom i vinom, koji imaju duboku simboliku u pravoslavnoj tradiciji.
U srpskom narodnom kalendaru Mitrovdan označava početak zimskog dela godine. Nekada su se do ovog praznika završavali veliki poljski radovi, a domaćinstva pripremala za hladne mesece.
Za Mitrovdan je vezana i poznata narodna izreka: „Mitrovdanak, hajdučki rastanak, Đurđevdanak, hajdučki sastanak“, koja podseća na vreme kada su se hajduci pred zimu razilazili i tražili utočište, da bi se ponovo okupljali na proleće.
U pojedinim krajevima verovalo se da vreme na Mitrovdan nagoveštava kakva će biti predstojeća zima. Prema jednom od narodnih verovanja, sneg na ovaj praznik najavljuje dugu i hladnu zimu, dok lepo vreme nagoveštava blaže zimske mesece.
Postoji i običaj da se Mitrovdan dočeka u sopstvenom domu, jer se verovalo da će onaj ko tog dana nije kod kuće tokom godine često boraviti pod tuđim krovom.
Ova verovanja pripadaju narodnoj tradiciji i treba ih razlikovati od crkvenog učenja, koje u središte praznika stavlja molitvu i poštovanje Svetog Dimitrija.
