SPC i istoričari upozoravaju – prištinski zakon o turističkim vodičima preti da ugrozi srpsko kulturno nasleđe
Novi zakon o turističkim vodičima, koji je počeo da se primenjuje 1. avgusta, izazvao je oštre reakcije Srpske pravoslavne crkve, istoričara i stručnjaka za turizam, koji upozoravaju da bi njegove posledice mogle da prevaziđu oblast turizma i zahvate pitanja kulturnog nasleđa i istorijskog narativa.
Od 1. avgusta na Kosovu i Metohiji počela je primena zakona kojim se propisuje da sve organizovane turističke grupe moraju biti u pratnji licenciranih turističkih vodiča čije dozvole izdaju institucije u Prištini. Zakon predviđa novčane kazne za strane turističke agencije, organizatore putovanja i pojedince koji usluge pružaju bez odgovarajuće licence, a do sada je izdato svega dvanaest licenci.
Prema navodima prištinskih medija, cilj zakona je uređenje oblasti turizma i uvođenje reda u rad turističkih vodiča. Međutim, u srpskoj javnosti ova mera izazvala je brojne kritike, uz ocene da je reč o potezu koji ima i širi politički i identitetski kontekst.
Hodočašća nisu turističke ture
Eparhija raško-prizrenska saopštila je da poklonička putovanja ne mogu biti izjednačena sa komercijalnim turističkim turama, jer su manastiri Srpske pravoslavne crkve pre svega živa mesta bogosluženja, molitve i monaškog života.
U saopštenju se ističe da većina posetilaca dolazi iz verskih, a ne turističkih razloga, zbog čega bi hodočasnička putovanja trebalo izuzeti iz propisa koji regulišu turističku delatnost.
Isti stav deli i turizmolog Marija Jovičić iz Naučnog poslovnog centra „World“, koja smatra da prisustvo licenciranog turističkog vodiča nije neophodno tokom verskih putovanja, jer su na njima već prisutna sveštena lica koja vode poklonike.
Ona naglašava da je neophodno pronaći mehanizme koji će omogućiti srpskim turističkim vodičima da nesmetano obavljaju svoj posao na klasičnim turističkim turama, ali i da se jasno razdvoje komercijalni turistički obilasci od verskih hodočašća.
Zakon kao deo šireg spora o kulturnom nasleđu
Istoričar Aleksandar Gudžić ocenjuje da je novi zakon samo jedan segment šireg procesa koji, kako tvrdi, podrazumeva reviziju istorije i pokušaj prisvajanja srpskog kulturno-istorijskog nasleđa na Kosovu i Metohiji.
On ukazuje da se na pojedinim zvaničnim internet stranicama institucija u Prištini srpski srednjovekovni manastiri i istorijski lokaliteti predstavljaju kao deo kosovskog, odnosno albanskog kulturnog nasleđa. Prema njegovim rečima, cilj je da u budućnosti licencirani vodiči posetiocima predstavljaju istoriju u skladu sa zvaničnim narativom Prištine.
Gudžić smatra da je deo istog procesa i inicijativa za promenu toponima slovenskog porekla, navodeći kao primer nastojanja da se naziv Uroševac zameni imenom Ferizaj. Ističe da veliki broj geografskih naziva na Kosovu i Metohiji ima slovensko poreklo, zbog čega bi eventualne izmene predstavljale ozbiljno identitetsko pitanje.
Istovremeno, on poziva nastavnike istorije u srpskim sredinama da apliciraju za kosovske licence kako bi, kako navodi, u zakonskim okvirima mogli da suprotstave naučno utemeljene činjenice revizionističkim tumačenjima prošlosti.
Kritike povodom primene zakona stigle su i iz inostranstva. Poslanica nemačkog Bundestaga Žaklin Nastić ocenila je da hodočasnici nisu turisti i poručila da se ograničenjima verskih poseta dovodi u pitanje pravo na slobodu veroispovesti.
(Radio Beograd)
