Usud po Grigoriju“ premijerno u Zubinom Potoku, reprizno u Gračanici

Premijerno izvođenje komada „Usud po Grigoriju“, Narodnog pozorišta iz Prištine biće održano u ponedeljak 30. maja u Zubinom Potoku, a dan kasnije na matičnoj sceni u Gračanici.

Predstava je rađena u koprodukciji Narodnog pozorišta u Prištini i Doma kulture „Stari Kolašin“ iz Zubinog Potoka, po dramskom tekstu Miloša Latinovića, a u režiji Branka Popovića.

Drama ‘Usud’ Miloša Latinovića, poznatog pisca i direktora Bitef teatra iz Beograda je ne samo vraćanje duga svom velikom književnom prethodniku Grigoriju Božoviću (1880-1945) i podsećanje na njegovo značajno stvaralaštvo, već i velika opomena društvu u celini da se nikada više ne ponove tako surovi obračuni i stradanja izuzetnih srpskih stvaralaca, a na osnovu izmišljenih optužnica i režimskih smicalica. 

 Modernim scenskim jezikom, eliptičnom dramskom formom, komad prati životni usud jednog od naznačajnijih srpskih pisaca između dva rata, koji je još i nazivan ‘kosovskim Andrićem’ zbog svoje posvećenosti temama iz Stare Srbije koje je ovaplotio u više dela među kojima su ‘Pripovetke’, ‘Putopisi’ ali i kraći zapisi o ljudima i događajima objavljeni u ondašnjoj „Politici“.

Božović je radio kao profesor prizrenske bogoslovije, predavao je i u Bitoljskoj gimnaziji, bio je biran za narodnog poslanika, pa i za predsednika beogradskog Pen kluba, nakon smrti Milana Rakića, a doživeo da ga nenarodni sud, neke nove nenarodne ideologije i države, proglasi za izdajnika i strelja u Beogradu 1945. godine. 

Uprkos rehabilitaciji iz 2008. godine, njegovo delo je ostalo prilično nepoznato, a uspomenu na njegovo stvaralaštvo, verno i uspešno čuva Kulturni centar „Stari Kolašin“ u Zubinom Potoku, redovno, svake godine dodeljujući nagradu „Grigorije Božović“ za književnost. 

Znajući za sve ovo, temeljno analizirajući vreme i događaje iz tog perioda, Miloš Latinović gradi dramsku strukturu u kojoj se prepliću život i stradanje Grigorija Božovića i sudbine njegovih književnih junaka, slikajući jednu turobnu sliku neprestane borbe kosovskih Srba, Arbanasa, Turaka, aga, trgovaca, seljaka, žena, dece sa kosovskim usudom u kome isijavaju istorijska nasleđa, običajni zakoni, ali i malograđanština i politikanstvo podeljene države, razapete između težnje ka bogatom Zapadu i zadaha siromašnog Juga u kome se još uvek oseća „miris orijentalne zaprške“.

Takvim postupkom, pisac ovu dramu donosi ne samo kao potresno svedočanstvo o nama nekada, nego kao odgovoran umetnik suočava i nas danas sa sadašnjim izazovima koji, kao da nam govore da se nismo mnogo odmakli od ovog kosovskog „Usuda““, rekao je reditelj Branko Popović. 

Scenografiju za predstavu je uradio Goran Stojčetović, kostimograf je Boris Čakširan, a koreografkinja Isidora Stanišić. Originalnu muziku je komponovao Bojan Stojčetović. Za scenski govor je zadužena Ljiljana Mrkić Popović, a inspicijentkinja je Zorica Grahovac.

U predstavi igraju: Nebojša Đorđević, Ivana Kovačević, Bojan Stojčetović, Nemanja Janičić, Jasmina Stojiljković, Nikola Đorđević, Tamara Tomanović, Strahinja Bičanin i Nikola Stanković.