Božidar Petranović

Srpski istoričar i Pranik pravnik Božidar Petranović rođen je 18. Februara 1809. Godine u Šibeniku. Brat mu je bio arhimandrit i kasniji vladika Gerasim.

Osnovnu školu završio je u Šibeniku, a potom ga je otac 1820. godine odveo u Sremske Karlovce gde je upisao gimnaziju.

Studije je započeo u Gracu, nastavio u Beču, a doktorirao u Padovi 1833. godine. Posle završenih studija vratio se u Šibenik gdje je radio kao sekretar pravoslavne eparhije u Šibeniku a zatim kao sudija u Splitu. Između 1836. i 1841. godine uređivao je srpski almanah na ćirilici „Ljubitelj prosveštenija“ ili kasnije preimenovan u „Srbski dalmatinski almanah“, u kome je propagirao zajedništvo Srba i Hrvata.

Matica srpska je nagradila njegovu raspravu „Bitka kosovska“. Revolucionarne 1848. godine izabran je za poslanika u parlamentu u Beču, i on se tu zalagao za uvođenje narodnog jezika u javni život države. Naredne 1849. godine radio je zajedno sa Vukom Karadžićem, D. Demetrom i S. Carem, na izradi hrvatsko-srpskog pravnog terminološkog rječnika (Juridično-politička terminologija, 1853). Preveo je na srpski jezik „Austrijski građanski zakonik“. Napisao je „Ručnu knjigu za pravnike“. Drugu polovinu života proveo je u Zadru, gde je radio kao savetnik Zemaljskog suda. Postao je prizivni i dvorski savetnik kao državni činovnik.

Petranović je pokrenuo izdavanje prvog srpskog pravnog časopisa „Pravdonoša“ 1851. godine. Objavljivao je radove u zbornicima radova Srpske i jugoslavenske akademije, kao njihov član. Napisao je i zapaženu „Apologiju Dositeju“.

Po uzoru na Maticu srpsku osnovao je 1862. godine Maticu dalmatinsku. To je ustvari njegov drugi pokušaj. Još 1849. godine je započeo osnivanje dok je bio u Beču i za taj cilj skupio 809 f. 93 novčića. Do 1862. godine taj novac (sada vredan 771 f. 22 krajcara) je bio u kasi Matice ilirske, i po ustavu dalmatinske matice trebalo je da postane njena početna glavnica. Od kada je Matica dalmatinska osnovana, 15. septembra 1862. godine, pa do smrti 1874. godine on je bio njen predsednik.

Bio je prvi član Jugoslavenske akademije znanosti i umjetnosti u Zagrebu, te član Srpskog učenog društva u Beogradu. Dobio je od ruskog cara brilijantni prsten, a zatim je odlikovan ordenom Svete Ane II reda od strane Rusije, kao čovek koji je doprinosio slovenskoj nauci.

Umro je u Veneciji 12. septembra 1874. godine, a sahranjen je u Šibeniku.

Godine 1891. pokrenuta je akcija posebnog Odbora u Zadru, da mu se kosti prenesu iz „Mletaka“ i sahrane na pravoslavnom groblju zadranskom. Te godine mu je prilozima građana i dostojan mermerni spomenik nad grobom postavljen. Epitaf je slovio: Srpskom naučenjaku, žarkom rodoljubu Dru Božidaru Petranoviću – Narod.