Gavrilo Princip

Gavrilo Princip, atentator na austrougarskog prestolonaslednika Franca Ferdinanda u Sarajevu, na Vidovdan 1914, rođen je 25. jula 1894. godine. Atentat je Beču bio povod za vojnu invaziju na Srbiju, čime je izazvan Prvi svetski rat.

Bio je član Mlade Bosne koji se zalagao za okončanje austrougarske vladavine u Bosni i Hercegovini.

U 19 godini života, izvršio je atentat na austrijskog nadvojvodu Franca Ferdinanda i njegovu suprugu Sofiju u Sarajevu 28. juna 1914. godine. Princip i saučesnici u atentatu uhapšeni su i predstavljeni kao nacionalističko tajno društvo, koje je pokrenulo Julsku krizu, a koja je doprinijela izbijanju Prvog svjetskog rata.

Na suđenju, Princip je izjavio: „Ja sam jugoslovenski nacionalista, težim za ujedinjenjem svih Jugoslovena, pod bilo kakvim političkim oblikom i za njihovim oslobođenjem od Austrije”. 

Princip je osuđen na dvanaest godina zatvora, što je bila maksimalna kazna za njegovu starosnu dob, a kaznu je služio u tvrđavi Terezin. Preminuo je 28. aprila 1918. godine od tuberkuloze, uzrokovane lošim zatvorskim uslovima koji su već prouzrokovali gubitak desne ruke.

U vreme smrti, oslabljen neuhranjenošću i bolesti, težio je oko 40 kilograma.

Strahujući da bi njegove kosti mogle postati relikvije za slovenske nacionaliste, zatvorski čuvari tajno su Principovo telo sahranili u neoznačen grob, ali češki vojnici koji je učestvovao u sahrani zapamtio je lokaciju i 1920. godine Princip i ostali „Vidovdanski heroji” ekshumirani su i njihovi posmrtni ostaci donošeni su u Sarajevo, gdje su zajedno sahranjeni ispod Kapele vidovdanskih heroja na groblju Svetih Arhangela, na kojoj se nalazi citat vladike Petra II Petrovića Njegoša:

 „Blago tome ko dovijek živi imao se rašta i roditi“.