Aleksandar Deroko

Srpski arhitekta, istoričar umetnosti i pisac Aleksandar Deroko, član Srpske akademije nauka i umetnosti, rođen je 16. septembra 1894. godine.

Deroko je jedan od prvih istoriografa srpske srednjovekovne i narodne arhitekture, profesor Arhitektonskog i Filozofskog fakulteta u Beogradu. Studirao je arhitekturu u Rimu, Pragu, Brnu i Beogradu, gdje je diplomirao 1926, posle čega je u Parizu kod profesora Gabrijela Mijea specijalizovao srpsku srednjovekovnu arhitekturu.

Potiče iz italijanske porodice Deroko, koja je živela u Veneciji. Aleksandrovi roditelji bili su, otac Evgenije – Evžen Deroko inženjer, visoki činovnik na željeznici i majka Angelina (Anđa) rođ. Mihajlović, rodom iz banatskog sela Mokrina. U Beogradu je Aleksandar maturirao i upisao Tehnički fakultet. Početak Prvog svetskog rata ga je dočekao na studijama. U ratu je učestvovao kao jedan od 1300 kaplara sa činom narednika.

Sa Bogdanom Nestorovićem je 1926. napravio projekat Hrama svetog Save sa kojim je pobedio na konkursu. Početkom tridesetih godina postao je profesor na Arhitektonskom i Filozofskom fakultetu na kojima je predavao do penzionisanja 1974. godine.

Na Arhitektonskom fakultetu u Beogradu, Deroko je bio redovni profesor na predmetu Savremena arhitektura. Amfiteatar je bio premali da primi sve studente, i uopšte sve zainteresovane. Tokom Drugog svetskog rata bio je zatočen u logoru na Banjici.

Na svojim putovanjima u više navrata (1954, 1956. i 1965) boravio je na Svetoj gori, o čijoj je arhitekturi i životu ostavio dragocene podatke.

Autor je niza projekata, uključujući zgradu Bogoslovskog fakulteta i Svetosavskog hrama u Beogradu i crkve u Novom Sarajevu, kao i mnogih pravoslavnih crkva. Autor je i spomenika Kosovskim junacima na Gaizmestanu,  

Dela: „Narodno neimarstvo 1“, „Narodno neimarstvo 2“, „Srednjovekovni gradovi u Srbiji, Crnoj Gori i Makedoniji“, „Monumentalna i dekorativna arhitektura u srednjovekovnoj Srbiji“, „Rimski spomenici u Đerdapu“, „Arhitektura staroga veka“, „Spomenici arhitekture od 9. do 18. veka u Jugoslaviji“, „Folklorna arhitektura u Jugoslaviji“, „Srednjovekovni gradovi na Dunavu“, „Sveta Gora“, „Sa starim neimarima“, „Stara seoska kuća“, „Stara varoška kuća“, knjiga sećanja „I ondak je letijo jeroplan nad Beogradom“.