Bombardovanje Leskovca, saveznici pobili više ljudi od Nemaca

Avijacija zapadnih saveznika u Drugom svetskom ratu je 6. septembra 1944. godine teško bombardovala Leskovac.

Nemačku vojnu silu nije oslabilo ovo bombardovanje – kao ni u slučaju bombardovanja Beograda, Podgorice, Smedereva, Nikšića, Ćuprije, ukupno 25 gradova u Srbiji i Crnoj Gori pred kraj rata je napadnuto iz vazduha, a gađani su i razarani uglavom civilni ciljevi.

Tokom bombardovanja Leskovca poginulo je više od 1.600 srpskih civila, a centar grada je potpuno razrušen.

Savezničko bombardovanje Leskovca deo je operacije „Ratvik“ koju su izveli savezničko vazduhoplovstvo i dodeljene jedinice NOVJ, sa ciljem da se unište vitalne komunikacije za povlačenje nemačkih jedinica (grupe armija „E“).

Bombardovanje je započelo oko 12 časova, 6. septembra 1944. godine (na dan rođenja Kralja Petra II). Postoje verodostojna dokumenta koja upućuju na zaključak da je lično Koča Popović, planirao bombardovanje Leskovaca i drugih gradova južne Srbije, zajedno sa generalom Ficroj Meklejnom. Meklejn se sastao sa Kočom Popovićem na planini Radan.

Razorno bombardovanje izvedeno je sa oko 28 američkih bombardera u pratnji 20 lovaca. Toga dana na Leskovac je bačeno 69 tona bombi. Budući da je bio rođendan Kralja Petra, u Leskovcu je bilo mnogo sveta. Broj žrtava u gradu koji  je tada brojio blizu 28. 000 stanovnika, nikad tačno nije utvrđen, a po procenama velikog broja istoričara kreće se od 4000—7000.

Uništeno je nekoliko kvartova, porušeno 1840 objekata (centralno jezgro grada, Sokolski dom, hoteli…)

Prema partizanskim izveštajima u savezničkom bombardovanju grada poginulo je 1.000 građana, 500 Nemaca, 200 četnika, 300 dobrovoljaca, dok je prema četničkim izvorima 2.000 mrtvih i veliki broj ranjenih Leskovčana.

Sumnju u svrsishodnost ove akcije, izneo je i sam general Ficroj Maklejn, koji ju je sa obližnjeg brežuljka posmatrao.

Prema verodostojnim istorijskim podacima, ali i svedočenjima preživelih Leskovčana, lako se moglo utvrditi da u Leskovcu toga dana nije bilo koncentrisano 20.000 neprijateljskih vojnika, od kojih 15.000 Bugara, kako je pisalo u zapovesti osoblju aviona za bombardovanje Leskovca. Nemaca je u gradu bilo, ali tek nekoliko stotina.

Poređenja radi, u bombardovanju Beograda 27. marta 1944. poginulo je 1161 lice a ranjeno 1468, porušeno 687 objekata (Beograd je bombardovan u više navrata). U bombardovanju Podgorice, poginulo je 2.000. Tito je zabranio bombardovanje Zagreba i okoline, kao i bombardovanje Ljubljane. U prvom savezničkom bombardovanju Niša, poginulo je oko 700 ljudi.

Posle rata nije smelo da se govori o savezničkom bombardovanju Leskovca. Prvi spomenik (spomen-česma) žrtvama savezničkog bombardovanja 1944, podignut je tek 1991. godine.