Proboj Jasenovca
Jugoslovenska armija oslobodila je 30. aprila 1945 godine u Drugom svetskom ratu ustaški logor Jasenovac
April 1945. godine bio je poslednji mesec postojanja logora. Ovaj kratak period obeležilo je užurbano prikrivanje tragova zločina. Otkopavane su masovne grobnice i spaljivani zemni ostaci ranije ubijenih zatočenika. Na ovaj način žrtve kao da su ubijane po drugi put. 21. aprila 1945. izvršena je likvidacija svih preostalih žena u Logoru III Ciglana. Narednog 22. aprila oko 600 od ukupno 1073 preostala logoraša pokušali su proboj iz ovog logora. Do slobode uspelo je da se probije njih 106. Svi ostali su ubijeni. Istog dana izvršen je proboj i u logoru Kožara. Od 167 zatočenika ovog logora proboj je preživjelo samo njih 11. Sledećeg 23. aprila logor je miniran i zapaljen. Gotovo u isto vreme ustaše su napustile logor Stara Gradiška, nakon čega su u njega ušle jedinice Narodnooslobodilačke vojske. Prvi bataljon 4. srpske udarne brigade bez borbe ušao je 2. maja u potpuno pust Logor III i mesto Jasenovac.
Logor Jasenovac je oslobođen tek u završnim borbama za oslobođenje Jugoslavije: jedinice 25. udarne brodske brigade 28. divizije 2. jugoslovenske armije zauzele su 23. aprila 1945. koncentracioni logor Stara Gradiška, a jedinice 4. srpske brigade 21. divizije 1. jugoslovenske armije 2. maja 1945. koncentracioni logor Jasenovac. Tako je logor Jasenovac oslobođen onda kada i svi drugi veliki logori u Evropi u sklopu završnih borbi za oslobođenje Jugoslavije. Zločini i grozote koje su ustaše počinile podstakli su borce na nove podvige, budili želju da što pre oslobode preostali deo zemlje i kazne uhvaćene zločince.
