Katarina Ivanović – prva žena akademik
Srpsko učeno društvo je 13. juna 1876. godine za prvog ženskog člana izabralo slikarku Katarinu Ivanović. Ona je bila jedna od tri slikarke (pored Mine Karadžić i Poleksije Todorović) koje su radile u Srbiji u 19. veku.
Katarina Ivanović je rođena u porodici srpskog građanina i trgovca („kupeca“) u Vespremu, u Austrijskom carstvu. Po drugom izvoru, došla je na svet u Stolnom Beogradu i to 1819. godine. Roditelji su joj bili Lazar – mesni kupec i Marija, i zahvaljujući njihovoj pažnji razvila se kod nje težnja za obrazovanjem i stvaralaštvom. Sa jedanaest godina već je znala dva strana jezika. Detinjstvo je provela u maloj srpskoj zajednici, u Stolnom Beogradu. Talenat je pokazivala od detinjstva, a slikarstvo je počela da uči zahvaljujući novčanoj pomoći tamošnjeg trgovca Đorđa Stankovića, u Pešti u ateljeu Jožefa Peškog i Revaja. Po drugom izvoru, slikar N. Peški je bio Čeh po narodnosti, i kod njega je Katarina lepo napredovala. Kasnije je njen dar za likovnu umetnost uočila i mađarska grofica Čaki, poznata mecenarka umetnosti, koja joj je omogućila da slikarstvo uči u Beču, u Umetničkoj akademiji, gde žene u to doba inače nisu imale pristup.
Učila se privatno i kod bečkog slikara Valdmilera.
Simo Milutinović Sarajlija je objavio u „Serbskom narodnom listu“ 1837. godine pesmu njoj posvećenu, kao „Čestitoj i nadobičnoj ljubiteljki krasnoga znanja“. Javlja se ona u spisku prenumeranata Sarajlijine knjige o istoriji Srbije 1837. godine, u Beču kao obražarka (portretista).
Tokom studija u Beču „narisala“ je 1839. godine kompoziciju „Srpskog Omira“ (Homera) – slepog starca guslara. Dalje se usavršavala na Akademiji u Minhenu, gde studira skoro dve godine (1845—1846) istorijsko slikarstvo.
Tu je započela studiju poznate istorijske kompozicije Oslobođenje Beograda 1806. Nastavila je svoje usavršavanje i u Parizu, gde jedno vreme živela.
Na poziv Srba, 1846. godine odlazi u Beograd, u kom ostaje godinu dana, živeći kod Sime Milutinovića. Svoj boravak je iskoristila da portretiše mnoge viđene Srbe Beograđane, među kojima i knjeginju Ljubicu Obrenović. Među najuspelije portrete spada portret Simin. Vratila se zatim u Peštu, gde je bila „veoma popularna“.
Peštanski Narodni muzej joj otkupljuje portret cara Ferdinanda. Njeni radovi, crteži i slike nalazili su se i u zbirci Bečke carske Umetničke akademije. Putovala je po Holandiji i Italiji, gde je mnogo naučila o savremenom slikarstvu.
Pred kraj života vratila se u Stolni Beograd, gde je živela i radila sve do svoje smrti. U tom periodu stvara uglavnom istorijske kompozicije, žanr-slike i mrtve prirode.
Katarina Ivanović je slabo govorila srpski. Bez obzira na to, ona je bila veliki srpski rodoljub. Poklonila je 1879. godine beogradskom Narodnom muzeju 15 svojih slika i druge „retkosti“, među kojima je i njen autoportret. Tako da je navodno i njena zasluga što je muzej osnovan.
Poznata su dva njena autoportreta, koja su dospela u Narodni muzej. Matica srpska joj se takođe obraćala, tražeći njene slike za svoju zbirku. Oduševljen njenom lepotom i intelektom, u ono vreme veoma popularni pesnik Sima Milutinović Sarajlija je 1837. godine Katarini Ivanović posvetio spev „Troje-sestarstvo“. Te godine o njoj lepo piše i objavljuje autoportet, Pavlovićev „Serbski narodni list“ u Pešti. Nikada se nije udavala, a poznata je njena velika neprikrivena naklonost prema mnogo starijem „Sarajliji“.
Godine 1876. postala je počasni član Srpskog učenog društva, i tako je ona postala prva žena akademik kod Srba. Preminula je u Stolnom Beogradu 22. septembra 1882. godine. Na inicijativu Društva prijatelja Narodnog muzeja, njeni posmrtni ostaci su 1967. godine preneti u Beograd i sahranjeni u Aleji narodnih heroja na Novom groblju.
