Svetozar Marković

Srpski političar i pisac Svetozar Marković, osnivač socijalističkog pokreta u Srbiji i prvi teoretičar realizma u srpskoj literaturi, rođem je 21. septembra 1846. godine.

Po povratku sa studija u Švajcarskoj – gdje je upoznao Karla Marksa, Nikolaja Gavriloviča Černiševskog, Dmitrija Ivanoviča Pisareva – pokrenuo je 1871. prvi socijalistički list na Balkanu „Radenik“. Ubrzo je proteran iz Srbije i godinu dana je živio u Novom Sadu. Po povratku je 1873. i 1874. pokrenuo listove „Javnost“ i „Glas javnosti“, a 1875. „Oslobođenje“.

 Zbog štamparske krivice odležao je devet meseci u požarevačkom zatvoru, odakle je izašao teško bolestan.

Izučavao je samoupravu i nacionalno pitanje jugoslovenskih naroda, zalažući se za federativno rešenje.

Člancima „Realni pravac u nauci i životu“, „Pevanje i mišljenje“ i „Realnost u poeziji“ snažno je uticao na srpsku književnost krajem 19. Veka.

Političke ideje je razradio u djelu „Srbija na istoku“, najznačajnijem i najoriginalnijem spisu.