Dan primirja, Natalijina ramonda i Albanska spomenica
Dan primirija odnosno dan kapitulacije Nemačke u Prvom svetskom ratu Republika Srbija obeležava kao državni praznik.
Ovaj datum je sećanje na dan kada su, 11. novembra 1918. godine, u specijalnom vagonu maršala Ferdinanda Foša u Kompijenu u Francuskoj, sile Antante potpisale primirje sa Nemačkom i time okončale Prvi svetski rat.
Dokument koji je uglavnom sastavio francuski maršal i vrhovni komandant savezničkih vojski Ferdinand Foš u osnovi je predviđao prekid neprijateljstva, povlačenje nemačkih trupa iza granica, neuništavanje infrastrukture, razmenu zarobljenika, obećanje reparacija, uništavanje nemačkih ratnih brodova i podmornica, kao i postupanje tokom primirja.
Primirje je bilo na snazi sve do zaključivanja konačnog mirovnog sporazuma u Versaju, 28. juna 1919. godine.
Ovaj državni praznik se u Republici Srbiji proslavlja od 2012. godine.
Zašto je u Srbiji simbol praznika Natalijina ramonda?
Izuzetno izdržljiva, Natalijina ramonda ima osobinu koju među skoro 300.000 poznatih cvetnica ima samo trideset biljnih vrsta. Naime, nakon što se u odsustvu vode sasvim osuši, ova biljka može da ponovo oživi nakon malo kiše ili zalivanja. Ponekad se zato naziva i feniks.
Istorija otkrića Natalijine ramonde delimično se vezuje za oca srpske botanike, Josifa Pančića. Ramonde su, inače, kao biljna vrsta poznate od tridesetih godina 19. veka kad ih je francuski istraživač po kome nose ime otkrio na području današnje Španije, u Pirinejima, piše Slobodan Bubnjević za Elementarijum.
Pola veka kasnije, 1874. godine, Pančić je došao do značajnog otkrića kada je otkrio da ramonde postoje i izvan Španije. Otkrio ih je na teritoriji južne Srbije, ali je zaključio da je reč o novoj vrsti koju je nazvao ramonda serbika (Ramonda serbica).
Deset godina kasnije, 1884. godine, dvorski lekar Sava Petrović otkriva da na Balkanu postoji još jedna vrsta ramonde sa nešto drugačijom krunicom i listovima. Budući da je bio u službi na dvoru kralja Milana, Petrović ovoj vrsti daje naziv Ramonda nathaliae, u čast kraljice Natalije.
Mada zauzima drugačija staništa, ona povremeno živi sa Pančićevom srpskom ramondom u takozvanoj simpatriji. Istraživači sa Biološkog fakulteta u Beogradu prevođeni profesorom Vladimirom Stevanovićem uspeli su da detaljno opišu i analiziraju ova preklapanja i prostiranje obe vrste.
Albanska spomenica priznanje za VERNOST OTADŽBINI
Albanskom spomenicom je odlikovano 142.148 oficira, podoficira, kaplara, redova, obveznika činovničkog reda i sveštenika.
Ukazom od 5. aprila 1920. godine, kao sećanje na povlačenje kroz Albaniju u Evropskom ratu 1915. godine, ustanovljena je Albanska spomenica.
Po ovom Ukazu, pravo na Spomenicu imali su svi koji su bili na vojnoj dužnosti prilikom prelaska Albanije, kao i članovi stranih vojnih misija koji su se zajedno sa srpskom vojskom povlačili preko Albanije.
Spomenica je u obliku dvoglavog orla sa srpskim štitom na grudima i kraljevskom krunom na gornjem delu. Na njenom aversu, ispod orla je medaljon uokviren lovorovim vencem sa profilom glave Aleksandra Karađorđevića, uokvireno natpisom: SVOJIM RATNIM DRUGOVIMA ALEKSANDAR.
Na reversu je natpis u tri reda: ZA VERNOST OTADŽBINI. Ukaz je predviđao kovanje Spomenice od bronze (medaljon) i posrebrenog platiniranog dvoglavog orla dimenzija 32h28 milimetara i nošenje u moariranoj pantljici zelene boje sa dve crne ivične pruge, širine 36 milimetara i dužine 50 milimetara.
Pariska firma ARTI BERTRAN prihvatila se izrade ovih Spomenica, ali sa izvesnim odstupanjem u pogledu materijala (dvoglavi orao je izrađen od posrebrenog cinka, a medaljon od mesinga), zatim dimenzija odličja (visina je 49 milimetara) i trake (širina 26 milimetara).
Ukazom od 6. novembra 1921. godine Spomenicom je odlikovano 142.148 oficira, podoficira, kaplara, redova, obveznika činovničkog reda i sveštenika.
Naredbom od 6. marta 1940. godine odlikovani su svi pripadnici crnogorske vojske koji su ostali i dalje na vojnoj dužnosti sa srpskom vojskom na Solunskom frontu.
Albanska spomenica je dodeljivana ukazom kralja Aleksandra Drugog Karađorđevića, a na predlog ministra vojske i mornarice, sa dekretom koji je rađen po nacrtu Đorđa Čarapića, reprodukovan u Vojnom geografskom institutu u Beogradu.
(izvor: Nacionalna geografija)
